Deel 2 van het verslag van de allereerste reis naar Litouwen, maart 2001

Maandag 26 maart

Na twee dagen o.a. indrukken te hebben opgedaan van de omgeving van Dapkūniškiai en verhalen uitgewisseld te hebben, gaat vandaag het schoolwerk beginnen. Daiva vertelt ons dat we om 10.00 uur verwacht worden. Zij komt ons ophalen. De manier waarop ze dit zegt doet ons al vermoeden dat ze op school iets hebben voorbereid. Als we even later daadwerkelijk de school betreden, overtreft de ontvangst al onze verwachtingen. Alle kinderen en leerkrachten staan ons in de hal op te wachten. Ze hebben een liedje voor ons ingestudeerd en brengen dit ten gehore. Enkele leerlingen zijn in Litouwse klederdracht gestoken en bieden ons een stukje brood aan. We hebben net flink ontbeten bij Daiva, maar dit kunnen we natuurlijk niet weigeren. En trouwens, we zijn de laatste dagen niet anders gewend: eten, eten, eten. Ook krijgen we ballonnen aangeboden in de kleuren rood, geel groen, de kleuren van de Litouwse vlag. Zelfs een spandoek ontbreekt niet. Hierop staat de tekst: “Welcome to our school”.

De warmte voor ons straalt er van af. Helaas hebben we hier geen foto’s en video-opnames van kunnen maken, want dat staat natuurlijk een beetje vreemd: ontvangen worden en dan meteen de camera in de aanslag. Jammer, maar deze ontvangst blijft toch zeker in onze herinnering, want het heeft een diepe indruk op ons gemaakt.

Wat opvalt is de aankleding van de hal. Veel informatie, foto’s e.d. die ze in het verleden van onze school hebben ontvangen, zijn te bezichtigen in deze hal. Daarnaast hebben ze ook een hoekje ingericht met informatie over hun eigen land en school.

image005

Na deze ontvangst gaan de kinderen terug naar de klassen, en worden wij voor een kop koffie/thee uitgenodigd in de personeelskamer. Hier maken we kennis met onze collega’s van Dapkūniskiai. Sommigen van hen staan zich op te warmen bij de ver-warming. Daiva heeft ons van tevoren gewaarschuwd dat het koud is op de school. Ze heeft ons geadviseerd om warme kleren aan te trekken en dat blijkt niet voor niks te zijn.

Op de tafel staat een kom met fruit en koekjes. Is dit altijd zo of is dit ter ere van ons? Dat ze gasten erg verwennen is ons inmiddels al duidelijk geworden. Wij geven hen een blikje traditionele Hollandse borstballen. Die blijken beter aan te slaan dan de zak drop, die we Daiva zaterdag gegeven hebben. Na de koffie/thee gaat iedere leer-kracht terug naar zijn/haar klas en krijgen wij een rondleiding van Daiva en Mrs. Kildisienė, de directrice. Steeds als we een klas binnenkomen staan de leerlingen op en gaan naast hun bankje staan. Sommigen zijn heel verlegen en durven ons amper aan te kijken, anderen reageren open en warm. Bij ons komt meteen de vraag naar boven: hoe zouden onze kinderen reageren op buitenlands bezoek? Zouden ze zich ook zo gedisciplineerd gedragen?

Tijdens de bezichtiging van de school zien we dat de groepen erg klein zijn. Er zijn die dag wel veel zieke leerlingen, maar dan nog. Zo wonen Jacqueline en Bert een Engelse les bij die wordt gegeven aan slechts 3 leerlingen. De leerlingen komen veelvuldig aan de beurt. Als je dit dan vergelijkt met onze Engelse lessen, dan is dit een enorm groot verschil. De vraag die wel onmiddellijk naar boven komt: alles is hier zo armoedig, kunnen ze hier dan niet op bezuinigen? Negen leerkrachten op een aantal van 48 leerlingen zijn er toch ook wel erg veel! Daiva vertelt ons echter dat hier vanaf groep 5 met vakleerkrachten gewerkt wordt.

We gaan ook in het lokaal waar leerlingen aan het gymmen zijn. Het is een grote, kale, oude ruimte. We zien geen materialen zoals we dat bij ons kennen.

image007

 

image009

De leerlingen zijn op matjes bewegingsoefeningen aan het doen. Er wordt ons verteld dat de leerlingen in Dapkuniškiai ook veel buiten sporten, o.a. basketbal is erg populair. Aangezien er een dik pak sneeuw buiten ligt, hebben we hier niks van gezien. De leerlingen gaan vanwege die sneeuw en de kou ook niet buiten spelen. Er heerst ook al een griepgolf. Stel je dat bij ons eens voor, een dik pak sneeuw, en niemand die buiten aan het spelen is. Geen sneeuwballengevecht, geen sneeuwpop maken……

Wat ook opvalt tijdens de rondleiding is dat de klassen leuk aangekleed zijn met talrijke werkjes van de kinderen. Dat verbaast ons, zeker nadat we van Daiva gehoord

image011

hebben dat de materialen die hiervoor nodig zijn, grotendeels door de leerkrachten zelf bekostigd moeten worden. Als je dan ook nog bedenkt dat het loon al karig is, dan moet je toch wel echt idealis-tisch zijn om leerkracht te worden.

Ze laten ons ook een ruimte zien waar werkmaterialen staan voor jongens (gereedschappen), en een ruimte voor meisjes (handwer-ken). Zij maken hierin dus nog een onderscheid.

Na de rondleiding volgen we een les in groep 2/4. Aangezien de groepen erg klein zijn, wordt veel in combinatiegroepen gewerkt. Tijdens de les lezen/schrijven wordt er opvallend rustig gewerkt. Zou dit altijd zo zijn? De leerkracht is bezig met een groep, de andere groep is zelfstandig aan het werk. Helaas kunnen we niet volgen waar het over gaat, maar wel zien we op het einde van de les dat de schrijfwerkjes van de leerlingen die zelfstandig gewerkt hebben, worden opgehangen bij de werkjes van de andere groep. Ze hebben apart gewerkt, maar het past uiteindelijk wel bij elkaar, leuk om te zien. Tijdens het rondlopen zien we dat er ook in Litouwen grote tempo-verschillen zijn tussen de leerlingen.

image013

Rond de klok van een krijgen we een middagmaal aangeboden. De kinderen hebben om half elf al een warme maaltijd gekregen. Dit warm eten gebeurt op school, zodat dan ook elk kind in ieder geval een goede, warme maaltijd krijgt. Of ze dit thuis krijgen is bij sommige leerlingen nog maar de vraag. Ouders die buitenshuis werken moeten deze warme maaltijd zelf bekostigen, voor de andere leerlingen betaalt de school deze warme hap.

Wij nuttigen deze warme maaltijd niet in de personeelskamer, maar boven samen met de directrice en Daiva. We krijgen een koolsoep vooraf en als hoofdgerecht aardappelpuree, een schnitzel en een lekkere salade. Naderhand zien we dat onze collega’s in plaats van de schnitzel een worstje kregen. Dit onderscheid vinden we jammer. Ook zouden we liever samen met hen gegeten hebben en niet apart. Dat gevoel hebben we wel vaker. Ze behandelen ons alsof we heel bijzonder zijn. Milda, die al vaker hier op school is geweest, vertelde ons dat zij de eerste keer dat zelfde gevoel heeft gehad. “Bedenk echter dat wij hun gasten zijn. Jullie zouden jullie gasten ook goed willen ontvangen,” aldus Milda. Natuurlijk, dat is ook zo, maar dan nog….

Tijdens de middagpauze wil Jacqueline naar de wc. Ze vraagt Daiva waar ze die kan vinden. Het bevreemdt haar een beetje dat ze haar jas moet aantrekken om naar de wc te gaan, maar als Daiva richting buitendeur loopt wordt het haar wel duidelijk dat de wc buiten het schoolgebouw is. Stel je dat bij ons eens voor, leerlingen die steeds naar buiten moeten om naar het toilet te gaan. Toilet is trouwens een groot woord voor hetgeen Jacqueline buiten in een klein stenen gebouwtje aantreft. Voordat ze daar naar binnen gaat bereidt Daiva haar al voor met de woorden: “Het is daar verschrikkelijk”. En inderdaad, eens maar nooit weer. Een gat in de grond, en daar kun je je behoefte doen. De dagen daarna prefereren we de emmer in Daiva’s huis boven de wc van school. De eerste dag schaamde Daiva zich nog toen ze haar toilet aan ons liet zien, maar nu is ze trots op haar emmer.

Na de middagpauze wordt een lokaal in gereedheid gebracht waar we met zijn allen video kunnen kijken. Aan de hand van video-beelden wil Bert de leerlingen en leerkrachten het een en ander laten zien en vertellen over Horst en omgeving. Eén band is Engelstalig en Daiva vertaalt het een en ander voor de kinderen en voor haar collega’s. Op de andere band zijn de opnames te zien die Fred op onze school heeft gemaakt. De kinderen krijgen zo een idee over het reilen en zeilen bij ons op school. Dit spreekt iedereen erg aan. De kinderen hebben een uur lang ademloos zitten kijken en luisteren. Bert vertelt erbij en Daiva is wederom onze tolk. Na het zien van de beelden mogen de kinderen vragen stellen.

image015

Wij denken dat hun energie na een uur wel op zal zijn, maar niets is minder waar. Nog een half uur lang stellen ze interessante vragen. Om 15.00 uur wordt er uiteindelijk toch een punt achter de les gezet. Als afsluiting krijgen de kinderen een pen, die wij mee hebben gekregen van de gemeente Horst. Dit cadeautje wordt dankbaar aanvaard. Ook deelt Bert nog een (gekopieerde) kaart van Neder-land uit. Ook dit mogen de kinderen mee naar huis nemen. Een uur later dan gewoonlijk gaan de kinderen naar huis.

Na deze les over Nederland gaan we met ons drietjes even een frisse neus halen. Dat is niet moeilijk bij een temperatuur van slechts 4 graden. De temperatuur is niet hoog, maar doordat het zonnetje vriendelijk schijnt, is het weer toch aangenaam.

Terug op school wordt ons eerst een kop koffie/thee aangeboden. Vervolgens schuiven we samen met onze collega’s van Dapkuniskiai aan tafel, voor een bespreking. Tijdens deze bespreking komen diverse onderwerpen ter sprake:
– verschillen/overeenkomsten
– de leerlingenzorg
– de financiering van het onderwijs
– het voortgezet onderwijs

image017

image019

Een opmerking die ons tijdens deze bespreking zorgen baart is de volgende: veel ouders zijn niet of nauwelijks betrokken bij hetgeen op school gebeurt. Er wordt weinig interesse door hen getoond.

Als afsluiting van de bespreking stellen we onze collega’s van Dapkūniškiai de vraag of ze met de samenwerking tussen onze scholen door willen gaan. Dit betekent dan wel dat iemand het op zich zal moeten nemen om contactpersoon te zijn. Op deze vraag zullen we morgen terug komen.

Het is een intensieve bespreking en inmiddels wijzen de wijzers van de klok al zes uur aan. Toch maakt niemand een gejaagde indruk. Integendeel, er maakt nog niemand aanstalten om naar huis te gaan. Er wordt nog even rustig verder gepraat en pas om 18.30 uur keren we huiswaarts.

Onze gastvrouw, voor wie de dag nog intensiever is geweest dan voor ons (zij moet alles steeds vertalen, dit terwijl het Engels haar ook enige moeite kost), wil een warme maaltijd voor ons klaarma-ken. We kunnen haar hier van weerhouden, maar een eitje en een worstje horen dan toch zeker wel bij de boterham. Na het avondeten gaat Daiva nog even bij een kennis op bezoek en wij begeven ons naar de computer, waar we gezamenlijk een verslag maken van de dag. Dit verslag sturen we naar het thuisfront. Milda besluit dat het welletjes is geweest en gaat naar bed. Jacqueline en Bert gaan met een puzzelboekje en een leesboek bij de kachel in de keuken zitten, maar er wordt niet veel gelezen en gepuzzeld. We hebben zoveel indrukken opgedaan, daar moet over gepraat worden.

Als Daiva even later thuiskomt wordt het gesprek nog veel interessanter. Zij vertelt ons over haar leven. De tijd van het communisme, de tijd onder de Russen. Hoe ze dit in het begin als positief ervaren heeft, totdat ze een gesprek heeft gehad met een geschiedenisleraar. Ook praat ze over de opstand, waar ze bij is geweest. Het onafhankelijk Litouwen van nu, waarin oudere mensen het goed hebben, maar die voor haar generatie nog niet zo geweldig is. Kortom, het wordt een geweldig boeiende avond. Daiva, een jonge vrouw van 30 jaar, wat een bewogen leven heeft zij al achter de rug. Een conclusie die we al eerder getrokken hebben wordt nogmaals bevestigd: WAT HEBBEN WIJ HET GOED!

Dinsdag 27 maart

We worden om half tien op school verwacht. ( De scholen beginnen hier al om 8 uur.) Na een lekker bakje koffie / thee zijn we, samen met Mrs. Kildisienė en Daiva, rond kwart voor tien op bezoek gegaan bij de bibliotheek. Tijdens de grote vakantie worden hier de schoolboeken bewaard. De bibliotheek heeft ongeveer 10.000 boeken in beheer. Bert herkent zelfs enkele jeugdboeken, o.a. van Jules Vernes. Ook hangen er nog steeds onze Kerstwensen van de afgelopen Kerst! Dat is echt een verrassing.

image021

Na de bibliotheek brengen we een bezoek aan de “Kindergarten”. Deze wordt bezocht door kinderen van 1½ tot 7 jaar, want dan begint hier de leerplicht. In totaal bezoeken 7 kinderen deze opvang, waaronder het zoontje van Mrs. Kildisienė.

image023

Ons volgende bezoek is aan de plaatselijke huisarts. We moeten even wachten, want ze is nog met een patiënte bezig. Maar zodra die mevrouw weggaat, worden we hartelijk verwelkomd alsof we oude bekenden zijn en heeft ze alle tijd voor ons. Ze biedt ons een welkomstborrel aan en of je het nu wilt of niet, je moet er een drinken! Vervolgens wordt van ieder de bloeddruk gemeten en het lichaamsgewicht bepaald. Het bezoek wordt afgesloten met een heerlijke Litouwse bonbon. Het is een bijzonder bezoek!

image025

image027

Na het bezoek aan de dokter gaan we terug naar school. Jacqueline en Milda gaan hun knikkerles geven. Eerst wordt de video getoond die Fred gemaakt heeft van knikkerende kinderen van groep 6. Na de video wordt het “Knikkerboek” aangeboden. Hierin hebben de kinderen van groep 6 de regels van het knikkerspel geschreven. Deze regels zijn destijds in het Litouws vertaald door leden van de Litouwse Gemeenschap in Nederland. Dan wordt het natuurlijk hoog tijd om te gaan knikkeren. Omdat er buiten zeker 15 cm. sneeuw ligt, moeten we het spel op de gang spelen. Geen nood, Jacqueline heeft een plastic knikkerpotje meegebracht, dus we kunnen gewoon beginnen.

De knikkerspelregels zijn zo eenvoudig, dat het knikkerspel al snel door de kinderen wordt overgenomen. Jacqueline en Milda hoeven niet meer mee te doen! Na deze “demonstratie” krijgt ieder kind een knikkerzak met 45 knikkers. Wat zijn ze er blij mee! De knikkerzak-ken, gemaakt door de moeder van Matty en Ferdy Hermans, maken het cadeau helemaal af.

image029

Na de knikkerles gaan we een eindje lopen. Als we weer op school aankomen, arriveert er juist hoog bezoek, n.l. de inspectrice van onderwijs, Milda Sekuviċienė, de algemeen directrice van de scholen in het district Molėtai, Gerute Petrauskienė, en een ambtenaar van het departement Onderwijs en Cultuur, Nicole Zabulenienė.

Tijdens de lunch, die, evenals gisteren, op school geserveerd wordt, hebben we gezellig met elkaar kunnen praten. Als we na de lunch naar beneden gaan willen de gasten eerst de cadeau’s bekijken die uit Nederland meegebracht zijn. Vol belangstelling luisteren ze naar onze verhalen. Opeens wijst Mrs. Petrauskienė naar de knikker-zakjes en vraagt wat dat zijn. Wij leggen het knikkerspel uit. Zij wil nu een keer knikkeren. Milda is zo aardig een potje met haar te spelen.

image031

`s Middags is iedereen, gasten, ouders en familieleden uitgenodigd om deel te nemen aan het “Broodfeest”. Dit is een heel speciale ervaring. Tijdens dit feest worden er wensen op papieren blaadjes geschreven. Deze blaadjes worden aan takken gehangen. Kinderen zeggen gedichtjes op, zingen liedjes en voeren volksdansen op. Op een gegeven moment bieden twee kinderen in klederdracht Milda een groot zelf gebakken brood aan. (Voor de Litouwse bevolking is dit het teken van “welkom”.)

image033

Dit brood heeft Milda, terug in Nederland, namens de school in Dapkūniškiai, weer op haar beurt aangeboden aan de leerlingen en leerkrachten van de Weisterbeek. Een heel bijzonder moment!

Na de viering van het “Broodfeest” wordt het tijd voor een vergadering met het hoge bezoek. De inspectrice en de directrice zeggen niet veel, maar de ambtenaar van het departement Onderwijs en Cultuur des te meer. En dan vooral in haar eigen straatje. Zij zoekt nl., zoals later blijkt, een adres voor culturele contacten, met name op het gebied van muziek en dans. Wij geven aan, dat dit niet onze eerste prioriteit heeft, maar dat we in een later stadium hier op in zullen gaan.

Tijdens deze vergadering zegt Mrs. Kildisienė dat het team graag als partner aan ons plan deelneemt. Werk aan de winkel voor  Milda, Jacqueline en Bert.

image035

Tegen vier uur is de vergadering afgelopen en hebben we de gele-genheid om even te gaan wandelen. We zien kinderen huppelen over straat met een knikkerzak in de hand! Prachtig om te zien.

Rond vijf uur verwachten ze ons weer terug voor het afscheidsdiner. We krijgen het nationale gerecht: aardappel gevuld met gehakt: cepelinai, geserveerd met de nationale drank bobelinė.

Aan het eind van de maaltijd wordt er een introductierondje gehouden, waarbij iedereen in de gelegenheid wordt gesteld om zich zelf voor te stellen.

image037

Tegen half zeven gaan we naar huis. Thuis praten we nog wat na over onze ervaringen en stellen we het laatste e-mailtje op naar school.

image039

 

Woensdag 28 maart

Vandaag gaan we Dapkūniškiai verlaten. We worden rond tien uur op school ver-wacht om afscheid te nemen van elkaar. Als we de school binnenkomen staat iedereen, kinderen en collega’s, in de hal op ons te wachten.

158 afscheid van de kinderen

We krijgen ieder een bosje korenhalmen aangeboden. Daarna gaan we samen met de kinderen op de foto. Ook wordt er een foto gemaakt van het team en ons samen.

160 alle kinderen op de foto

156 het team van Basicschool Dapkuniskiai

Nog één keer gaan we samen met Mrs. Kildisienė en Daiva alle klassen rond om van de kinderen en collega’s afscheid te nemen. Voor alle partijen is dit een erg emotioneel moment. We moeten afscheid nemen van vrienden.

Samen met Daiva lopen we naar haar huis. Bert, Milda’s man, staat al op ons te wachten. We zetten onze bagage in de auto, nemen afscheid van Daiva, en rond elf uur gaan we op weg naar Klaipėda. Jammer genoeg zijn de wegen te slecht om naar de geboorteplaats van Milda te rijden. Graag waren we hier nog naar teruggegaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *